Nawozy azotowe

Saletra chilijska

Saletra jest kopaliną,wydobywaną z ziemi głównie w Ameryce południowej (Peru, Chili i Boliwia). Pokłady saletry spoczywają na warstwie gipsowej i przykryte są warstwą piasku i gliny.

W celu wydzielenia mieszaniny właściwej saletry, tj. azotanu sodu, po rozsortowaniu z grubsza wydobytego surowego materiału, traktują go gorącą wodą. Nierozpuszczalne części oddzielają przez odlanie (dekantację). a roztwór poddają krystalizacji. Wykrystalizowany materiał stanowi sprzedażną saletrę, zawierającą około 95% czystego azotanu sodu NaNO3, co odpowiada 75 – 76% azotu (N).

Wśród domieszek, występujących zazwyczaj w saletrze sprzedażnej, znajdują się również związki dla roślin szkodliwe (chlorany i nadchlorany). Ilość ich nie powinna przekraczać 1%.

Dlatego też przy zakupie należy żądać nie tylko gwarancji co do zawartości azotu, lecz i braku związków szkodliwych.

Saletra jest nawozem azotowym, najenergiczniej skutkującym, zawiera bowiem azot w postaci dla roślin najdogodniejszej, jest ona jednak bardzo łatwo rozpuszczalną w wodzie i źle przez glebę absorbowaną, dlatego, przy stosowaniu saletry, należy dawać ją małymi dawkami, aby nie narazić tak cennego nawozu na wyługowanie przez wodę.

Saletrę przechowywać należy w suchym miejscu, chciwie bowiem wchłania wodę.

Saletra norweska.

Saletra wapienna Ca(NO3)2, o zasadach fabrykacji której wspomniałem już w części pierwszej niniejszej pracy, zawiera 73.2 – 73.5% azotu. Jest ona nawozem azotowym nie ustępującym w działaniu saletrze Chilijskiej.

Na glebach z małą zdolnością absorbcyjną, a także na glebach ubogich w wapno ma ona nawet pierwszeństwo przed saletrą Chilijską. Poza tym jest to produkt czysty, nie zawierający szkodliwych domieszek.

Siarczan amonu.

Siarczan amonu (NH4)2 SO4 jest nawozem azotowym, otrzymywanym jako uboczny produkt przy fabrykacji gazu świetlnego. Gaz świetlny otrzymuje się przez suchą destylację (ogrzewanie bez dostępu powietrza) węgla kamiennego.

W warunkach tych wydziela się z węgla, obok gazu świetlnego i innych, gazowy amoniak. Przy przepuszczaniu gazów przez wodę, amoniak w niej zostaje. Woda taka nosi nazwę wody pogazowej. Z wody pogazowej wydziela się amoniak przez destylację i wprowadza do naczyń z kwasem siarkowym. Tu amoniak łączy się z kwasem na sól – siarczan amonu (NH4)2 S04, łatwo z roztworu krystalizującą.

Sprzedażny siarczan amonu zawiera około 20% azotu. Azot ten jednak musi ulec w ziemi przeistoczeniu w saletrę (nitryfikacja), dlatego też działanie siarczanu amonowego jest powolniejsze, niż działanie saletry, i nawóz ten w całej pełni skutkuje tylko w warunkach odpowiednich dla nitryfikacji (powietrze, wilgotność, mierna alkaliczność). Za to siarczan amonowy jest bardzo dobrze przez glebą absorbowany, może być zatem zadawany od razu w większej ilości i na dłuższy czas przed siewem.

Przy zakupie siarczanu amonowego należy żądać gwarancji co do czystości, może on bowiem zawierać związek bardzo dla roślin szkodliwy – rodanek amonu (zwykle ma wtedy zabarwienie różowe).

Wapno azotowe.

Wapno azotowe (Ca CN2), zwane także cyanamidem wapniowym, jest najnowszym bodaj nawozom azotowym. Otrzymuje go się technicznie przez przepuszczanie suchego, pozbawionego tlenu powietrza przez sproszkowany rozżarzony karbid, czyli węglik wapnia (CaC2) w obecności chlorku wapnia. W tych warunkach karbid łączy się z azotem powietrza i powstaje wapno azotowe CaCNa w postaci kamienistej masy. Masę tą tłucze się, miele i otrzymuje się prawie czarny proszek, 0 mniej lub więcej silnym zapachu acetylenu.

Cyanamid wapniowy, wprowadzony do gleby, ulega pod wpływem bakteryj przeistoczeniu w amoniak i gaz węglowy. Amoniak zaś dalszemu przeistoczeniu w saletrę.

Nie należy go stosować na glebach kwaśnych, torfowych i piaszczystych, daje tu bowiem trujące dla roślin, przejściowe produkty rozkładu.

W ogóle ze stosowaniem wapna azotowego należy być ostrożnym, jest to bowiem nawóz mało jeszcze doświadczalnie wypróbowany.